Beraat Eden Tutukluların Kaybolan Zamanı: Adaletin Sessiz Yükü

Bir insanın özgürlüğü, kağıt üzerindeki bir mülkiyet hakkı değil; varlığının yegane temelidir. Hukuk sistemlerinde yalnızca zorunlu hallerde başvurulan geçici bir tedbir olarak tanımlanan tutukluluk, bugün ne yazık ki modern ve sessiz bir infaz biçimine dönüşmüş durumdadır. Masumiyet karinesi, yani bir kişinin suçu kanıtlanana kadar masum kabul edilmesi ilkesi, uygulama aşamasında zedelenmekte ve insanlar haklarında kesinleşmiş bir hüküm olmaksızın aylar süren bir bekleyişe mahkum edilmektedir. Soruşturma süreçlerinin hantallığı ve mahkemelerin yoğunluğu gibi yapısal sorunlar, bu "tedbirin" suçsuzluğu sonradan anlaşılan insanlar üzerinde bir balyoz gibi inmesine neden olmaktadır. 

 Beraat kararı, sistemin kendi hatasını kabul ettiği hukuki bir sonuçtur ancak insan hayatı yalnızca hukuki formüllerden ibaret değildir. Mahkeme salonlarında verilen "aklanma" kararı, çalınan ayları geri getirmediği gibi; kişinin kaybedilen işini, ailesinden koparılmasını ve sosyal çevresinde üzerine yapışan o ağır şüpheyi otomatik olarak silmemektedir. Mevcut tazminat mekanizmaları ise yaşanan bu insani yıkımın ağırlığı karşısında çoğu zaman trajikomik bir teselli olarak kalmaktadır. Bu durum bireysel bir hata değil; soruşturmaların hızlandırılmadığı, tutukluluğun gerçekten istisnai bir hal almadığı ve alternatif tedbirlerin etkin kullanılmadığı yapısal bir ihmal zinciridir. 

 Adalet, sadece nihai karar anında değil, sürecin her saniyesinde var olmalıdır. Toplumun adalet duygusu, sadece verilen hükümlerle değil, o hükme giden yolda suçsuzların nasıl korunduğuyla şekillenir. Bir insanın suçsuz olduğu ortaya çıktığında, geriye dönüp "Peki bu kişi neden aylarca tutuklu kaldı?" sorusu soruluyorsa, orada adaletin temel amacından saptığı açıkça görülmelidir. Adaletin namusu, sadece suçluyu cezalandırmak değil, masumu sistemin dişlileri arasında ezilmekten korumaktır. Beraat edenlerin yaşadığı bu ağır mağduriyetler, sistemin duymak zorunda olduğu sessiz ama sarsıcı birer işaret fişeğidir.